Bożenna Mazurkiewicz - córka Witolda Truszkowskiego

                   Przedstawiając ryby o nazwie barwena, wypada przytoczyć ogólną  informację dotyczącą systematyki ryb, którą zaczerpnięto  z
       "Encyklopedii ryb morskich" - Stanisława Rutkowicza, wyd. 1982 r - "Zadaniem tego ważnego działu ichtiologii jest klasyfikacja gatunków
       ryb oraz wyższych ugrupowań taksonomicznych na podstawie ich wzajemnego pokrewieństwa. Systematyka opiera się głównie na odtwarzaniu
      stopniowego rozwoju w procesie ewolucji poszczególnych jednostek taksonomicznych, określaniu ich pochodzenia i wzajemnego podobieństwa
      cech w budowie wewnętrznej i zewnętrznej. Posługuje się i wspomaga wiedzą nagromadzoną  przez inne dyscypliny naukowe, jak genetyka,
      paleontologia, ekologia, oceanologia, limnologia i wiele innych".
           Systematyka ryb jest wciąż otwartą dziedziną nauki, dlatego stale się zmienia. Zmiany te jednak mają miejsce na poziomie wyższych kategorii.
           Najmniej zmian odnotowuje się na szczeblu rodzin. Ale na przykład ciągle prowadzone badania nad różnymi populacjami ryb w ramach tego
      samego gatunku pozwalają wyodrębnić  podgatunek. Skąd bierze się ta płynność w systematyce ryb, ano stąd, że historia ewolucyjna zwierząt,
      które zwiemy rybami, ciągle jest badana i jeszcze sporo czasu upłynie zanim badania porównawcze  nad budową, biologią molekularną i cechami
     genetycznymi pozwolą na dokładne usytuowanie ryb w ostatecznej klasyfikacji, jeśli taką w ogóle kiedyś osiągniemy.
              Celem jednoznacznego określenia gatunku ryby, w świecie nauki używana jest nazwa składająca się z dwóch wyrazów w języku łacińskim
      lub greckim. Pierwszy wyraz określa rodzaj, drugi określa gatunek.
      Poniżej przedstawiono 8 gatunków ryb z rodziny barwenowatych (Mullidae) z rzędu okoniokształtnych (Perciformes).Wybrano te, które w
      nazwie mają "barwena". Wyjątek stanowi barbata, która spokrewniona  z barweną, jest często z nią utożsamiana.
                     Barwenowate występują niemal na całym świecie w przybrzeżnych wodach morskich w klimacie strefy umiarkowanej i tropikalnej,
      wokół raf i na piaszczystym lub mulistym dnie. Barwenowate mają ciało wydłużone, bocznie spłaszczone, pokryte dużą łuską. Mają dwie
     oddzielne płetwy, a na podbródku charakterystyczną parę zwisających wąsików pełniących funkcję sondujących czujników przy poszukiwaniu
      pokarmu na morskim dnie. Pożywieniem barwenowatych jest fauna denna. Ryby te charakteryzuje bogata kolorystyka.
                  W zależności od gatunku ubarwienie jest zależne od pory roku, wieku, głębokości bytowania i bywa najczęściej  jaskrawe od koloru
      ciemnoczerwonego, poprzez brązowy do żółtego. Ryby te osiągają rozmiary do 40 cm. Maksymalnie do 50 centymetrów.
      Mimo niewielkich  rozmiarów barweny od najdawniejszych  czasów mają opinię ryb, których mięso ma doskonały, wyśmienity smak.
      Z tego też względu ich znaczenie gospodarcze jest znaczne, zwłaszcza w basenie Morza Śródziemnego.

    Występuje w  ciepłych i subtropikalnych wodach Atlantyku wschodniego - w  pasie od wybrzeży Francji, wzdłuż Afryki
    Zachodniej po równik oraz  w Morzu Śródziemnym. Wydłużone ciało, pokryte dużymi łuskami. Oczy duże osadzone w
  górnej części głowy. Pod okiem występują dwie duże łuski. Charakterystyczne dla barwen dwa długie wąsiki na podbródku.
  Długość przeciętna 20-30 cm,  maks. do 50 cm. Ubarwienie dość urozmaicone od odcieni brązu do czerwonego. Podłużne
   pasy wzdłuż ciała. Tarło w szelfowych wodach Europy zachodniej od maja do lipca, w Morzu Śródziemnym od kwietnia do
   czerwca. Ikra jest pelagiczna, larwa wylęga się po 3-4 dniach. Lubi dno twarde, żwirowate, kamieniste, nawet skaliste.
               Poławiana jest włokami dennymi w Zatoce Biskajskiej i w Morzu Śródziemnym. Od czasów starożytnych słynie z
   wyśmienitego mięsa. Łączne połowy barweny i barbaty wynoszą około 40 tys. ton rocznie; głównie przez Włochy, Francję
   i Hiszpanię. Barweną - w słownictwie wędkarskim - również nazywa się brzanę (Barbus barbus), rybę słodkowodną z
   rodziny karpiowatych (Cyprinidae). Ta zwyczajowa nazwa może wywodzić się z języka niemieckiego, gdzie Barbe (icht.)
   znaczy  brzana, jednak obie te ryby  wywodzą się z różnych rodzin  i utożsamianie nazewnictwa jest chybione /patrz brzana/

Spokrewniona z barweną występuje podobnie jak ona w Atlantyku wschodnim, lecz od kanału La Manche,  wzdłuż całej
Afryki zachodniej , aż na południowe krańce tego kontynentu oraz w Morzu Śródziemnym i Czarnym. Ciało wydłużone z
dość stromo opadającym profilem głowy, pod oczami trzy duże łuski. Barwa grzbietu i boków różowawa z ciemniejszymi,
czerwonymi, poprzecznymi pasami, brzuch srebrzysty, a płetwy żółte. Wzdłuż ciała nie występują długie pasy. Osiąga 20 cm
długości, wyjątkowo w południowej części zasięgu - 33 cm. Tarło odbywa od maja do września przy temperaturze wody
około 20 st.C. Ikrę składa w kilku porcjach w pewnych odstępach czasu, nocą, w strefie przybrzeżnej. Płodność
poszczególnych samic waha się w granicach 4 do 90 tys. ziarn ikry. Młode wylęgają się po dwóch dniach i początkowo wiodą
pelagiczny tryb życia. Nie mają wówczas ubarwienia dorosłych, lecz są całe srebrzyste. Po osiągnięciu 3 do 6 cm, tzn. po 6-8
tygodniach od momentu wylęgu, zbliżają się stopniowo do brzegów, ciało ich nabiera czerwonego odcienia i przechodzą do
przydennego trybu życia.  Bytuje w wodach płytkich i średnio głębokich, zwykle na głębokości 20 do 100 m, najchętniej nad
dnem piaszczysto-mulistym. Żywi się drobnymi bezkręgowcami i małymi rybkami. Prowadzi życie stadne. W czasie
poszukiwania pokarmu rozgrzebuje muł, mącąc w znacznym stopniu wodę. Dzięki temu rybacy mogą łatwo zlokalizować
żerujące stada. Ze względu na wysoko cenione mięso ma dość  duże znaczenie gospodarcze, zwłaszcza w basenie Morza
Śródziemnego i  Afryki zachodniej.

Żyje w tropikalnej strefie Oceanu Indyjskiego od wsch.Afryki po zachodnią Australię oraz w środkowo-zachodnim
Pacyfiku. Płetwy brzuszne dość małe, długości 2/3 płetwy piersiowej. Posiada 6 -7 szeregów łusek między płetwami
grzbietowymi. Długość przeciętna 15 - 20 cm. Maksymalna do 30 cm. Ubarwienie - dwa żółte pasma na bokach ciała
oraz 3 brązowe smugi poniżej grzbietu. Na płetwie ogonowej kilka czarnych, wąskich smug, na dolnym płacie
1 szerokie pasmo. Bytuje do głębokości 100m, młodsze zwykle gromadnie, starsze osobniki często żerują osobniczo.
Mięso białe, smaczne, spożywane zwykle na surowo. Znaczenie gospodarcze znikome.

Występuje w tropikalnej strefie Oceanu Indyjskiego włącznie z Morzem Czerwonym i Arabskim oraz na
szelfach środkowo-zachodniego Pacyfiku. Płetwy piersiowe dość duże, sięgają nieco poza koniec pierwszej płetwy
grzbietowej. Długośc przeciętna 15-20 cm, maksymalna 25 cm. Ubarwienie - głowa i grzbiet czerwonawe, boki
i brzu ch białawe. Od oka po płetwę ogonową biegnie jasnożółta smuga. Płetwy grzbietowe złotawe ze skośnymi
czerwonawymi paskami i plamami, brzuszne żółtawe,odbytowa biała. Bytuje w wodach przybrzeżnych na
głębokościach od 10 - 80 metrów. Mięso białe, bardzo cenione. Poławiana sieciami i włokami.

Występuje w tropikalnej strefie Oceanu Indyjskiego i w środkowo-zachodnim Pacyfiku. Pierwszy promień płetwy
grzbietowej krótki. Na podbródku dwa sporej długości białawe wąsy. Łuski duże, łatwo odpadające, pomiędzy
płetwami grzbietowymi zwykle 5 szeregów łusek. Długość przeciętna 12 - 20 cm, maksymalna do 23 cm. Głowa
czerwonawobrązowa, grzbiet zielonawoszary lub oliwkowy, boki żółtawe. Dwie żółtopomarańczowe smugi wzdłuż
boku. Bytuje najczęściej na głębokości od 30 do 70 m. Żywi się skorupiakami i mięczakami. Mięso delikatne i
cenione, spożywane zwykle na świeżo. Połowy denne, włokowe i haczykowe, w niewielkich ilościach.

               Występuje w  przybrzeżnych wodach Oceanu Indyjskiego i środk.-zach. Pacyfiku w strefie tropikalnej.
Wzdłuż linii bocznej ma 30-32 łusek. Ubarwiona dość różnorodnie zależnie od otoczenia, w którym żyje, zawsze
jednak występuje wzdłuż ciała  ciemna smuga, na płetwie ogonowej zaś ciemne prążki. Długość około 10 - 18 cm.
Bytuje zwykle na piaszczystych ławicach, w zatokach i zalewach, wśród wodorostów i glonów.
                   Ze względu na małe rozmiary traktowana jako przyłów /tzw. przyłów - niepożądany, niezamierzony
połów/. Mięso smaczne, również spożywane na świeżo.

                           Dlaczego wybrałem spośród tysięcy różnych gatunków ryb tylko te, które w swojej nazwie mają wyraz barwena.
        Otóż dlatego, że nazwa  barwena ze wszystkich nazw ryb najbardziej pod względem brzmienia przypomina mi  imię Bożenna.
            Ktoś powie - dziecinada, może i dziecinada, ale to dla mojej Bożenki  sympatyczne, gdyż temat ryb zawsze jest Jej miły.
        Bożenka studiowała na Wydziale Rybackim w Wyższej Szkole Rolniczej w Olsztynie-Kortowie, gdzie w 1968 roku uzyskała
        dyplom mgr inż. rybactwa.
                          Snuła różne plany życiowe  związane z wyuczonym zawodem. Niestety stwardnienie rozsiane nie tylko plany te
        pokrzyżowało , ale Bożenkę odsunęło od  wszelkiej działalności zawodowej, prywatnej, hobbystycznej  przykuwając Ją
        do fotela i łóżka.
                 Chcąc sprawić Bożence przyjemność i niespodziankę, sięgnąłem po książki o rybach, których u nas w domu sporo i sam
        zacząłem "studiować" barweny. Ten fantazyjny choć skromny  zamysł udał  się przede wszystkim  dzięki Stanisławowi
        Rutkowiczowi, który wydał przebogate dzieło o nazwie "Encyklopedia ryb morskich".
                       Znalazłem tam to, czego szukałem. Pragnę nadmienić, że szanując w pełni prawo autorskie poczyniłem starania
        celem dotarcia do wydawcy i uzyskania zgody na wykorzystanie powyższych informacji.
                      Niestety, poszukiwania internetowe pozwoliły ustalić jedynie to, że Wydawnictwo Morskie w Gdańsku przestało
        istnieć w 1993 roku. Nie znalazłem też sukcesora tego wydawnictwa.